[0]Moscow, RuslandRusland (officieel de Russische Federatie genoemd) mag om meerdere redenen uniek genoemd worden. Zo is het Russische rijk met zijn oppervlakte van ruim zeventien miljoen vierkante kilometer veruit het grootste land ter wereld. Voorts is de (voormalige) globale supermacht een van de weinige landen die in twee continenten - zowel Europa als Azië - gepositioneerd ligt. Als laatste is Rusland tevens de bakermat van het communisme, één van de belangrijkste politieke stromingen van de afgelopen eeuw.

Bovenstaande zaken zijn echter puur de kille feiten. Belangrijker voor u als potentiële (cruise-)reiziger is dat Rusland een ongehoord rijke culturele historie heeft, alsmede een landschap dat zó uiteenlopend is, dat het letterlijk het beste van meerdere werelden combineert. Het is een natie van uitersten. Van Moskou tot aan Wladiwostok en van het glooiende Oeralgebergte tot aan de ijzige Toendravlaktes: in Rusland is meer te zien en te beleven dan in welk ander land ook.

Aangezien het gigantische Russische grondgebied een waternetwerk huisvest dat bestaat uit circa 100.000 kilometer aan bevaarbare rivieren en minstens 250.000 meren, is een trip per cruiseschip een absolute aanrader om het land in al zijn glorie te bezichtigen. Al met al is het verkennen van Rusland te water namelijk een ervaring die u om verscheidene zaken beslist een keer mee moet maken!

Geschiedenis

Bij een staat met de grandeur als die van Rusland hoort natuurlijk een bijpassende geschiedenis. Toch begint de historie van de natie in wezen pas vanaf de vroege middeleeuwen - met de oprichting van het Kievse rijk in de 9e eeuw - een beetje van de magnitude tentoon te spreiden zoals we die kennen. Een echte eenheid was Rusland vóór die tijd nog niet geweest. Het land bestond vooral uit losse stammen en bevolkingsgroepen die onafhankelijk van elkaar opereerden.

Ook het Kievse rijk begon in de loop van de eeuwen echter te versnipperen, met als gevolg dat Rusland wederom uiteenviel. Het grootvorstendom Moskou zag hierdoor kans langzamerhand de leiding over de verscheidene gesegregeerde vorstendommetjes naar zich toe te trekken. Vervolgens brak wat misschien wel het meest roemruchte tijdperk van het Russische rijk genoemd mag worden aan: de periode van de Tsaren. We zullen er hier niet te diep op ingaan, maar laten het bij het gegeven dat mannen als Ivan en Peter de Grote tijdens hun regime zorgden voor grote veranderingen en bloeiperiodes op zowel politiek als cultureel gebied.

Rusland zou overigens door de eeuwen heen altijd een aantrekkelijk land blijven voor veroveraars. Zo waagde Napoleon in 1812 een poging. Ondanks de verovering van Moskou bleek de inval van de Franse veldheer een grote miscalculatie. Het uitblijven van een capitulatie, gecombineerd met de beruchte strenge Russische kou, dwongen Napoleon tot terugtrekken. Later in de geschiedenis zou Hitler tijdens de Tweede Wereldoorlog nagenoeg hetzelfde overkomen.

Rusland kende ook in de 20e eeuw een woelig bestaan. Zo zorgden de omstreden leiders Lenin en Stalin ervoor dat het communisme gedurende het leeuwendeel van deze tijd het politieke beleid zou vormen. Bij dit bestuursmodel draait het allemaal om gelijkheid en een allesoverheersende invloed van de staat. Het communisme kan dan ook gezien worden als de natuurlijke tegenhanger van het westerse kapitalisme. Deze tegenstelling zorgde mede voor het ontstaan van de koude oorlog, een machtsvacuüm waarbij de twee grootste globale machten, Amerika en Rusland, verwikkeld raakten in een technologische- en militaire wedloop. Rusland speelde hoog spel, maar verloor de strijd uiteindelijk. Het land bleek nadien zelfs bijna bankroet. Met de komst van presidenten Gorbatsjov en Jeltsin aan het einde van de 20e eeuw deed zich echter een kentering voor in de politieke denkwijze van Rusland, welke zorgde voor een meer realistische en democratisch bestuur. Tot op de dag van vandaag wordt dit voortgezet, waarbij Rusland steeds meer ‘verwesterd’.

Geografie en landschap

Rusland is door zijn gigantische omvang zowel op Europees als Aziatisch grondgebied gepositioneerd. De scheiding tussen deze beide werelddelen wordt grofweg bepaalt door het Oeralgebergte. Het Europese deel van Rusland is een stuk minder onherbergzaam en daardoor veel beter bewoonbaar dan zijn Aziatische tegenhanger. Dit laatste gebied is qua oppervlakte echter wel drie keer zo groot.

Het stuk Rusland dat in Europa ligt, wordt geografisch gezien vooral getekend door het vrij vlakke landschap. Voor het grootste gedeelte is dit zogenaamde Russische laagland gepositioneerd op een hoogte van minder dan tweehonderd meter, met slechts een enkele uitschieter naar de drie- of vierhonderd meter. Verder is de redelijk sterke verstedelijking iets dat opvalt aan ‘Europees Rusland’. Zo is onder andere hoofdstad Moskou er gesitueerd, alsook andere grote plaatsen als Sint Petersburg, Nizjni Novgorod en Samara.

Kenmerkend voor het Aziatische deel van Rusland zijn een drietal unieke klimaat- annex landschapstypen, die men vrijwel nergens anders ter wereld zal tegenkomen. In het noorden is de toendra te vinden, een boomloze vlakte die op een permanent bevroren ondergrond (de permafrost) ligt. Meer naar het zuiden zijn het de naaldwouden van de taiga die het uitzicht bepalen, terwijl het nog verder naar beneden op de kaart de uitgestrekte graslanden van de steppes zijn die de klok slaan.

Zoals eerder al aangegeven heeft Rusland een immens waternetwerk. Goed nieuws dus voor alle mensen die van plan zijn om een cruisetocht door dit schitterende land te maken, aangezien bijna elke uithoek wel via het water te bereiken is. Onder de belangrijkste rivieren in het Europese deel van Rusland kunnen de Wolga, de Don, en de Dnjepr gerekend worden. In de Aziatische sectie zijn vooral de Ob, de Irtysj en de Jenisei toonaangevende waterwegen.

Bevolking

Rusland heeft met meer dan 140 miljoen inwoners één van grootste bevolkingen ter wereld, maar omdat het land qua oppervlakte ook zo onmetelijk omvangrijk is, kent het toch een relatief lage bevolkingsdichtheid (slechts 8,4 personen per vierkante kilometer). Het grootste deel van de Russen woont in Europees Rusland, het Oeralgebied en in het zuidwesten van Siberië. Daarentegen zijn het Russische verre oosten en het grootste deel van het noorden van het land uiterst dunbevolkt.

Rusland mag door de aanwezigheid van meer dan 160 verschillende etnische groeperingen met recht een multiculturele samenleving genoemd worden, al is het overgrote deel van deze volkeren van oorsprong afkomstig uit één of andere deelstaat van de Sovjet-Unie (het vroegere Rusland). De officiële staatstaal in het land is het Russisch, al spreken veel inwoners daarnaast ook een tweede inheemse taal, zoals bijvoorbeeld Tataars. Ook Engels is er een op redelijk niveau gebezigde vorm van communicatie.

Door de economisch rampzalige jaren '90 en de nog altijd naslepende erfenis van het communistische verleden, zijn de tegenstellingen tussen arm en rijk in Rusland navenant te noemen. De vooruitzichten voor de noodlijdende lagen van de Russische maatschappij zijn inmiddels wel enigszins aan de beterende hand. Voor u als toerist maakt het overigens niks uit dat de meeste Russen onder de armoedegrens leven: ze blijven onveranderd gastvrij en zullen graag een glaasje wodka met u delen.

Wolgacruise

Een cruise over de Wolga is dé ideale manier om kennis te maken met de rijke cultuur van steden als Moskou en Sint Petersburg, maar ook om te genieten van het glorieuze en afwisselende landschap van Rusland. U beleeft met deze boottrip een vakantie die u opzeker nog lang zal heugen!

Sint-Petersburg: Het eerste tussenstation van belang dat u tijdens de Wolgacruise aan zult doen, is Sint Petersburg. Als stad van tsaren en tsarina’s is deze magnifieke plaats meteen één van de hoogtepunten van de cruise. Tijdens uw tocht door Sint Petersburg bezoekt u natuurlijk de belangrijkste bezienswaardigheden zoals de Sint-Isaac kathedraal, de pantserkruiser Aurora en de Petrus en Paulus vesting, dé plaats waar Peter de Grote na zijn verblijf in Nederland begon met de bouw van Sint Petersburg. uiteraard mag ook een rondgang door de wereldberoemde Hermitage, één van ‘s werelds grootste en adembenemendste musea, niet ontbreken. Een groot aantal (beroemde) mensen hebben gedurende de loop der tijd Sint Petersburg ‘de mooiste stad ter wereld’ genoemd. Bij uw bezoek aan de stad zult u zien dat zij daar best eens gelijk in konden hebben.

Moskou: Tijdens een cruise door de wateren van de Wolga wordt er vanzelfsprekend in hoofdstad Moskou aangelegd. Klein probleempje is echter dat er zoveel dingen zijn om in deze historische metropool te bezichtigen, dat één of twee dag(en) eigenlijk te kort is. Zaken waar u beslist heen moet gaan zijn het rode plein met de prachtige Basilius kathedraal en de imposante vestingmuren van het Kremlin (dat ook van binnen – met een uitgebreide tentoonstelling aan artefacten uit de tsarentijd - meer dan de moeite waard is), het aangrenzende Manegeplein met haar weelderige waterpartijen en het wereldberoemde Bosljoj theater en het oude Maagdenklooster. Ook het ontspannen flaneren door de chique Tverskaya-straat (Gorky street) mag u niet overslaan.

Naast Sint Petersburg en Moskou zult u gedurende uw cruise op de Wolga nog tal van andere fraaie plekjes bezoeken, waaronder de kleinere en uiterst pittoreske plaatsjes Mandroga (met zijn mooie, typisch Russische houten huisjes en het wodka museum) en Yaroslavl (met onder andere de Spaso-Preoprazhensky kathedraal). Ook het kleine eiland Kizhi, gelegen in het noorden van het Onega meer, is de moeite van het vermelden zeker waard. Al snel zult u namelijk ontdekken dat het eiland in feite een openluchtmuseum is, met daarin prachtige architecturale voorbeelden uit verschillende regio’s van Rusland, en aldus misschien wel de meest geschikte plek om de échte Russische cultuur in al zijn splendeur op te snuiven.

Geschreven door Willem van der Meulen